Feiten en cijfers

Het CBS definieert 'allochtoon' als:

• mensen die in Nederland wonen maar buiten Nederland geboren zijn (eerste generatie)
• mensen die zelf in Nederland zijn geboren maar van wie ten minste een van de ouders buiten Nederland werd geboren (tweede generatie)

Daarnaast maakt het CBS onderscheid tussen westerse en niet-westerse allochtonen. Hoewel we kortheidshalve vaak spreken van 'allochtonen', gaat dit dossier over niet-westerse allochtone mantelzorgers.

Begin 2011 was 11,4% van de inwoners van Nederland van niet-westerse allochtone afkomst. Dat percentage groeit naar 12,9% in 2020. (bron: CBS)

Allochtone zorgvragers zijn gemiddeld jonger dan autochtone zorgvragers. Allochtone mantelzorgers zorgen relatief vaker voor een partner of kind, terwijl autochtone mantelzorgers vaker voor (een van) hun ouders zorgen. Een aantal specifieke kenmerken en te verwachten verschuivingen:

• Tussen 2010 en 2015 groeit het aantal migranten van 55 jaar en ouder van 210.000 naar 360.000, en die groei zet na 2015 door. (Pharos)
• Allochtone 55-plussers kampen op jongere leeftijd en vaker met gezondheidsklachten dan autochtone leeftijdgenoten. Zij ontvangen dan ook vaker informele zorg: ca 30% van de Turkse en 50% van de Marokkaanse 55-plussers tegen 10-15% van de autochtone. (RIVM, Nationaal Kompas Volksgezondheid)
• In de categorie 25-65 jarigen ervaren allochtonen relatief vaak een ernstige belemmering in hun functioneren als gevolg van een chronische ziekte dan autochtonen. (SCP)
• In ruim 40% van de allochtone informele zorgsituaties is sprake van een geestelijke of psychische beperking (Forum)
• Migranten maken minder gebruik van de zorg van verzorgings- of verpleegtehuizen: 1 % van de dementerende allochtonen bijvoorbeeld, tegen ca. 30% van de autochtone dementie patiënten. (Stichting Alzheimer Nederland)

Van de eerste generatie allochtonen verleent 8,6% mantelzorg, bij de tweede generatie ligt dit percentage op 11%. (CBS) Het merendeel van de allochtone mantelzorgers heeft positieve ervaringen met het verlenen van zorg: voldoening, trots, verbetering van de relatie met zorgvragers. (Forum)

In het risico op overbelasting zijn medebepalend:

• Allochtone mantelzorgers zijn gemiddeld jonger dan autochtone, waardoor ze relatief vaak in een ‘sandwich situatie’ terecht komen: klem tussen gezin en werk enerzijds en de zorg voor naasten anderzijds.
• Onder jonge mantelzorgers zijn allochtone jongeren oververtegenwoordigd. Zij beginnen al in hun tienerjaren met zorgen, vaak ook als tolk of intermediair naar zorgverleners of instanties.
• Veel allochtone mantelzorgers ondervinden sociale druk vanuit de familie of gemeenschap om zorgtaken op zich te nemen.
• Cultuurgerelateerde gevoelens van plicht, schuld of schaamte belemmeren het bespreekbaar maken van de eigen rol en het zoeken naar ondersteuning. (Forum, Tonkens)
• Allochtone mantelzorgers zorgen gemiddeld langer en intensiever dan autochtone mantelzorgers. Deelnemers aan het onderzoek van Forum zorgen gemiddeld 44 uur per week en acht jaar lang.

Onderzoek

• Zorgt u ook voor iemand? De positie van allochtone mantelzorgers en hun gebruik van ondersteuningsmogelijkheden in zes Nederlandse steden. (Forum, 2011)

• Op zoek naar weerkaatst plezier. Samenwerking tussen mantelzorgers, vrijwilligers, professionals en cliënten in de multiculturele stad. (NICIS, 2008)
• Alleen slechte vrouwen klagen. Problemen en behoeften van geïsoleerde allochtone spilzorgers in Nederland. (Movisie, 2011)
• Sociaaleconomische trends, 3^e kwartaal 2010 (CBS)
• Het dagelijks leven van allochtone stedelingen (SCP, 2008)

Factsheets

• Nationaal Kompas Volksgezondheid – Informele Zorg – Verschillen naar etniciteit (RIVM)

• Factsheet Allochtone Mantelzorgers (Movisie)
• Factsheet Oudere Migranten en Vluchtelingen in Nederland (Pharos)
• Cijfers en feiten over dementie en allochtonen (Stichting Alzheimer Nederland)