Daar gaan wij niet over

  • Gepubliceerd: 9 december 2016
  • Eva

Ik ben dit najaar in een zaaltje van een verpleeghuis van de Elde groep in Boxtel bij een fantastische lezing van Gerbert van Loenen over zijn boek ‘Lof der onvolmaaktheid’.  Het zaaltje zit stampvol want de lezing belooft te gaan over de actuele thematiek van het voltooid leven en de zin van het leven, ook bij ziekte, aftakeling en ouderdom. Een thema dat mij erg interesseert want ook bij mijn moeder vraag ik het me vaak af. ‘Wat is nog de zin van haar leven? Heeft het leven nog zin als je geheugen alles wat drie minuten, nee één minuut geleden gebeurde, niet weet te reproduceren. En voor wie heeft het nog zin? Voor haar? Voor mij, haar dochter? En hoe dacht ze hier eigenlijk over toen haar geheugen het nog wel deed?’

En dan weet ik dat ze toen erg hechtte aan het leven, aan doorbehandelen. Al kan ik me helaas niet herinneren dat we ooit gesproken hebben over een situatie als deze. En misschien was dat wel omdat ik er, als de gelegenheid zich ooit voordeed, niet goed mee om wist te gaan. Misschien omdat ik toen vond dat ik er een mening over of een oplossing voor moest hebben. Eerlijk gezegd weet ik niet, waarom het nooit ter sprake kwam. Ik weet zelfs niet of het misschien wel besproken is, maar dat ik het niet meer weet. De appel valt, ook qua geheugen of gebrek daaraan niet ver van de boom, vrees ik.

Voltooid leven

Maar nu ik als beleidsmedewerker bij KBO-Brabant bezig ben met onderwerpen als zingeving en voltooid leven durf ik het ook privé wat beter aan. En als mijn moeder gespreksopeningen biedt, grijp ik ze dan ook met beide handen aan. En opnieuw moet ik bekennen dat ik niet meer weet hoe het gesprek tot stand kwam, waarin ze om zich heen keek en over haar medebewoners constateerde: ‘ze zijn de weg kwijt, ze weten niks meer’.

Let wel, op zo’n moment is het voor mij heel lastig manoeuvreren, want ik weet niet of ze weet dat zij daar ook woont. Soms denkt ze namelijk dat ze er alleen maar is en later weer weggaat. Maar op dat moment ging ik daar niet op in en gaf ik haar gelijk. ‘Inderdaad, ze zijn de kluts wijt. Sneu he? Ze hebben Alzheimer.’ En meteen daarachteraan de grote vraag: ‘wat denk je mam, heeft het leven dan nog zin?’
Ik zag haar nadenken en toen kwam daar dat verlossende en wijze antwoord: ‘gelukkig gaan wij daar niet over’. Op dat moment dacht ik: ‘ja, zo ken ik mijn moeder. Het is zoals het is, het leven komt en gaat en het heeft mooie en minder mooie perioden en dat is nou eenmaal zo.’

Onvoorstelbaar trots

En toen ik daar in dat zaaltje in Boxtel, dit vertelde in reactie op een vraag van een stokoude man die zich afvroeg of het leven nog zin heeft als je dement bent, toen begon voor het eerst die middag iedereen in dat stampvolle zaaltje te lachen en te klappen en ik hoorde instemmende geluiden. Ik voelde zelfs iets van opluchting door het zaaltje gaan ook: gelukkig, wij gaan niet over leven en dood, dat zouden we nog wel eens vergeten.
En ik ging zitten en ik was zo onvoorstelbaar trots op mijn moeder dat de tranen in mijn ogen sprongen. Tranen van trots omdat mijn moeder, ondanks haar onttakeling, toch nog zó raak iets heeft weten te verwoorden. Een immens gevoel van verbondenheid, voelde ik, omdat ik daar in dat zaaltje haar spreekbuis kon zijn en dat dat zo’n golf van instemming opleverde. En toen dacht ik: misschien is dit nu wel de zin van haar leven. Dat zij een afschuwelijk ziekteproces doormaakt, maar dat ik haar ervaringen in mijn werk mee mag nemen en daarmee anderen aan het denken zet, tot steun ben of aan het lachen maak.

En tegelijkertijd denk ik: ‘misschien heeft haar leven wel helemaal geen zin. Net zo min als het mijne of het uwe. En zijn wij alleen maar bezig om er betekenis of inhoud aan toe te kennen. Maar gelukkig gaan wij daar niet over.’

Eva

Eva zorgt voor haar moeder. De moeder van Eva heeft een vorm van dementie waardoor haar korte termij... Bekijk profiel en blogs