De toekomst van de mantelzorg

Dat de samenleving er komende jaren en decennia heel anders uit gaat zien, weten we al lang. Nu is een op de zes 65plus, in 2050 is een op de vier 65plus. Ik beperk me deze keer tot onze grootste groep mantelzorgers, nl die voor hun oudere ouders zorgt.

Conclusies SCP

In het rapport van december 2016 van het Sociaal Cultureel planbureau 'De toekomst tegemoet' wordt alles nog eens helder op een rij gezet. Ik vat de belangrijkste conclusies over zorg en mantelzorg samen.

  • Het aantal eenpersoonshuishoudens zal stijgen van 2,9 naar 3,7 miljoen (het totaal aantal huishoudens stijgt van 7,7 naar 8,6 miljoen) de bevolking groeit nog iets maar neemt daarna af. 
  • Het aantal 65 plussers gaat van 3 miljoen naar bijna 5 miljoen in 2050, het aantal 75 plussers verdubbelt in deze periode en de 100 plussers zijn de snelst groeiende leeftijdsgroep.
  • Het aantal AOWers is nu 27% van de beroepsbevolking, dit stijgt naar 40%.
  • In de toekomst zal werken, leren en zorgen continue naast elkaar bestaan. 
  • Het aantal mensen dat gebruik gaat maken van intramurale zorg neemt wel toe (stijgt van 200.000 naar 250.000 tot 350.000) maar loopt niet syngroom met de vergrijzing.
  • Sociaal economische verschillen in gezondheid en levensverwachting blijven groot en worden mogelijk nog groter (kan 10 jaar schelen per stadswijk).
  • De zorg in het ziekenhuis zal meer verschuiven naar de huisarts en thuis. Binnen 10 jaar zal 46% van de ziekenhuiszorg thuis plaatsvinden.
  • De bekende bevolkingspyramide  bestaat in 2050 niet meer, het lijkt meer op een muffin.

Druk op mantelzorg

Het SCP verwacht dat de druk op mantelzorg gaat verdubbelen in 2040. Belangrijkste reden is de hele babyboomgeneratie (geboren van 1945 tot 1955) die straks zorgvrager wordt in plaats van mantelzorger. Juist deze generatie verleent veel mantelzorg omdat mannen en vrouwen nog vroeg konden stoppen met werken en vrouwen vaak niet of niet fulltime werken. Het is deze generatie (waar ik zelf ook nog net bij hoor) die vaak ook actief oppas opa en oma is en dus zorgtaken aan twee kanten heeft. Deze babyboomers hebben veel minder kinderen dan hun ouders en hun kinderen wonen vaak niet in de buurt.

Op het Nieuwjaarsdebat van Mezzo vorige maand hadden we Herman Pleij uitgenodigd. Hij gaf een mooi overzicht van de ontwikkelingen in de Nederlandse samenleving in de afgelopen eeuwen. Hij verwacht dat de rek in de familiezorg er wel uit is inmiddels. Ik denk dat hij gelijk heeft. Gegeven de ontgroening/vergrijzing in de komende jaren gaat hier een probleem ontstaan. Techniek, zorg op afstand kan iets opvangen. Ook de groei van zorgcoöperatie en andere vormen van burenhulp, vriendendiensten etc en de meer commerciële oplossingen (bijvoorbeeld buitenlandse hulp in huis). Maar we zullen nog meer antwoorden moeten hebben op deze explosieve ontwikkelingen. Hoe denkt u dat wij dit in de toekomst oplossen?

Prognoses

Als je nu mantelzorger bent, heb je niet zoveel aan deze prognoses. Je vraagt je alleen af hoe het zal zijn als je zelf meer zorg nodig hebt. Mezzo is dagelijks bezig met de behoeften van nu, maar zeker ook met de behoeften en mogelijkheden in de toekomst. Uw reactie is dus van harte welkom.

Elisabeth van Oostrum

Voorzitter van Mezzo 'De wereld van de zorg en mantelzorg verandert de laatste jaren zo snel, dat ik... Bekijk profiel en blogs