Mantelzorg en eenzaamheid

Zowel mantelzorgers als ex-mantelzorgers vaak eenzaam

We weten al lange tijd dat 20% van de mantelzorgers het erg zwaar heeft. Naast de concrete zorg en uitputting, speelt eenzaamheid een belangrijke rol. Het leven verandert immers aanzienlijk als je partner, ouder of kind veel zorg nodig heeft. 

Alles komt in het teken te staan van de zorgvrager. Maar ook als de periode van intensieve zorg voorbij is (meestal door het overlijden van de zorgvrager) zien wij veel eenzaamheid bij ex-mantelzorgers. Zij hebben een aantal jaren hun eigen bezigheden verwaarloosd, zijn veel contacten kwijtgeraakt, zijn extreem vermoeid en missen een zingevende maar intensieve invulling van hun dag. 

Naast de rouw zijn dit veel factoren die tot eenzaamheid kunnen leiden. Deze eenzaamheid kan tenslotte tot onnodige hoge zorgkosten leiden. Tot nu toe krijgt deze groep weinig specifieke aandacht.

Verschil maken

Als ik nu nog wethouder was, zou ik - met de wetenschap van nu - een voorziening organiseren voor deze groep ex-mantelzorgers. Ik denk dat je het leed een beetje kan verzachten als je hen een stuk rouwverwerking biedt en hen ondersteunt om hun leven weer op te pakken. Zingeving is de meest gezondmakende factor volgens Machteld Huber. Aandacht voor deze groep kan mensen weer op weg helpen om een leven te leiden dat voor hen van betekenis is. Bij MEZZO wordt in samenwerking met lokale steunpunten mantelzorg gewerkt aan een programma om ex mantelzorgers te helpen om hun leven weer op de rails te krijgen en om rouw een plek te geven.

Drie soorten eenzaamheid

In de week van de eenzaamheid eind september waren er veel activiteiten rondom eenzaamheid. Koningin Maxima opende de week en zelfs Albert Heijn bood gezamenlijke lunches aan in hun winkels.

We onderscheiden drie soorten eenzaamheid. Allereerst de sociale eenzaamheid die zich uit in het gebrek aan contacten. Ten tweede de emotionele eenzaamheid. Dit zie je ontstaan als je niemand hebt om je gevoelens en emoties mee te delen. Je kan je immers heel eenzaam voelen in gezelschap. En als derde de existentiële eenzaamheid. Als je worstelt met levensvragen en dit met niemand kan bespreken.

Wij zien dat er snel alleen aan sociale eenzaamheid wordt gedacht. De initiatieven voor huiskamers, gezamenlijk eten en andere buurtinitatieven zijn daarop gestoeld. Natuurlijk kan het oplossen van sociale eenzaamheid een belangrijke stap zijn richting diepgaander contact. Maar het kan te oppervlakkig blijven en daardoor het gevoel van eenzaamheid niet bij iedereen wegnemen. Dan is er meer nodig.

Uitbreiding geestelijke zorg

Gelukkig is er nu meer aandacht voor de existentiële eenzaamheid en zorg.

Op 8 oktober heeft minister de Jonge een belangrijk besluit genomen om de geestelijke zorg uit te breiden. Vanaf 1 januari 2019 gaat er veel geld naar de thuiswonende oudere om hen waar nodig te voorzien van geestelijke zorg. Natuurlijk komt dit pas in beeld als het eigen netwerk van familie of vrienden en de reguliere zorgverlening niet volstaat.

Ik vind dit een prachtig initiatief. Ik hoop alleen dat de (ex) mantelzorgers hier ook gebruik van kunnen maken en dat er voor hen voldoende specifieke trajecten komen.

Elisabeth van Oostrum

Voorzitter van Mezzo 'De wereld van de zorg en mantelzorg verandert de laatste jaren zo snel, dat ik... Bekijk profiel en blogs