Mantelzorg en GGz

Dubbel zwaar

Hoewel Mezzo zich voor alle mantelzorgers hard maakt, wil ik dit maal aandacht vragen voor een specifieke groep. Mantelzorgers voor mensen met psychische en psychiatrische problemen, hebben het vaak dubbel zwaar. De beperkingen zijn vaak niet zichtbaar voor de buitenwereld, er is meer schaamte en meer ontkenning dan bij andere beperkingen. De beperkingen zijn doorgaans levenslang met veel up's en down's. En als het wel zichtbaar is, worden deze mensen vaak niet begrepen, gemeden of uitgesloten. 

Niet alleen buitenshuis

Veel meer mensen met beperkingen (fysiek en psychisch) wonen sinds een aantal jaren thuis. Mensen die vroeger opgenomen waren of beschermd woonden, moeten het nu zelf redden. Zelfs 80 procent van de mensen met dementie woont thuis. In het kader van de openbare orde is er veel aandacht, de term "verwarde personen" is inmiddels ingeburgerd. Er zijn allerlei protocollen bij gemeenten, politie en justitie. Maar wat er binnenshuis gebeurt en waar de mantelzorger allemaal mee te maken krijgt, daar is minder aandacht voor. 

Betrek familie meer in het zorgproces

Dat begint al met de gering plaats die de mantelzorger in het zorgproces heeft. Natuurlijk zijn er mantelzorgers die onderdeel zijn van de problematiek. Maar het overgrote deel kan juist tijdig signaleren en adviseren over de behandeling. Het hele privacygebeuren werkt soms sterk verlammend en frustrerend.  Er zijn gelukkig hulpverleners die een goede band opbouwen met mantelzorgers, maar helaas ook velen die zich heel formeel opstellen.

De ondersteuning van de mantelzorger

Een directeur van een wijkkamer voor mensen met dementie zei laatst dat de mantelzorger nog meer aandacht nodig heeft dan de oudere met dementie. De mantelzorger in de GGZ heeft vaak naast goede dagopvang meer aan goede opvang thuis dan aan respijt zorg elders. Het is rustiger weggaan als je weet dat je partner, kind of ouder in zijn veilige omgeving kan blijven. Dit wordt nog onvoldoende gefaciliteerd. Gelukkig komen er steeds nieuwe programma's zoals van Villa Balans, specifiek voor partners van mensen met een psychische beperking. 

Meer geschoolde vrijwilligers nodig

Veel gemeenten hebben afgelopen jaren bezuinigd op de goed opgeleide vrijwilligers in de GGZ zoals de Buddy's en Vriendendiensten. Deze gemeenten gingen er van uit dat "gewone" vrijwilligers dit werk ook wel konden doen. Helaas blijkt dat deze "gewone" vrijwilligers de mensen in de GGZ vaak mijden of snel afhaken omdat er onvoldoende kennis en achtervang aanwezig is. De mantelzorger en zorgvrager staan nu nog vaker alleen. 

Nieuwe kansen

Ik hoop dat zowel het nieuwe kabinet als de nieuwe colleges in de gemeenten deze mantelzorgers komend jaar beter gaan ondersteunen. 

Dat wil zeggen:

  • bij inkoop plekken GGZ afspraken maken over betrekken familie/mantelzorger
  • gevarieerder aanbod respijtzorg
  • onafhankelijke cliëntondersteuning voor de mantelzorger waar dat nodig is
  • meer geld naar gespecialiseerde vrijwilligers 

Elisabeth van Oostrum

Voorzitter van Mezzo 'De wereld van de zorg en mantelzorg verandert de laatste jaren zo snel, dat ik... Bekijk profiel en blogs