Participatiewet vastgesteld door Eerste Kamer

  • Gepubliceerd: 1 juli 2014

Na veel debat en media-aandacht heeft de Eerste Kamer op 1 juli ingestemd met de Participatiewet en aanpassingen in de Wet Werk en Bijstand. Mezzo ziet mogelijkheden voor de informele zorg om op eigen wijze te kunnen zorgen. Tegelijkertijd blijven we aandacht vragen voor de effecten van de kostendelersnorm.

Verleiden en verlichten

Er is nadrukkelijk gesteld dat individueel maatwerk het essentiële uitgangspunt is bij de uitvoering van de nieuwe Participatiewet. Mezzo is blij met deze heldere uitspraak: dit maatwerk geldt dus ook voor mantelzorgers en vrijwilligers. Mezzo roept gemeenten in navolging hiervan op te kiezen voor een route van verleiden en verlichten. Aansluiten bij mogelijkheden, situatie, persoonlijke omstandigheden en talenten roept motivatie op en versterkt het zelfbeeld. Met goede begeleiding als voorwaarde ziet Mezzo reële kansen om op deze manier nieuwe vrijwilligers voor de informele zorg te bereiken.

Verplichte tegenprestatie

Een tegenprestatie in de zin van: iets terugdoen voor gemeenschapsgeld, is geen verkeerd uitgangspunt. Maar verplicht vrijwilligerswerk laten verlenen in de zorg? Dat kan alleen wanneer er gezorgd wordt voor maatwerk en afstemming. Er moet een match zijn. Mezzo ziet dan ook niets in de weg van verplichten als het gaat om tegenprestatie. In de vrijwilligerszorg staat de kwaliteit van de relatie centraal. Een verplichting wekt weerstand op en is dus geen goede start van deze relatie.

Mezzo vindt bovendien dat vrijwilligerswerk een goed middel is voor maatschappelijke participatie. Maar dat niet automatisch tot arbeidsparticipatie leidt.

Dat ook mantelzorg geldt als criterium voor vrijstelling van tegenprestatie is een goede zaak.

Kostendelersnorm

Staatssecretaris Klijnsma heeft de invoering van de kostendelersnorm in de AOW een jaar uitgesteld. De nieuwe beoogde invoeringsdatum is nu 1 juli 2016. De kostendelersnorm wordt echter niet uitgesteld in de Wet werk en bijstand (WWB) of de andere regelingen (ANW, IOAW en de IOAZ).

Dit betekent dat huishoudens waarin een of meerdere mensen met een dergelijke uitkering wonen, op hun uitkering(en) worden gekort. De overheid beredeneert dat mensen die samenwonen minder kosten hebben dan wanneer zij niet samenwonen en daarom met een lagere uitkering nodig hebben. In de praktijk treft dit mantelzorgers die (gaan) wonen bij degene voor wie zij zorgen, of die hun zorgvrager(s) in huis opnemen.

De kostendelersnorm gaat betekenen dat familieleden die bijelkaar wonen wel gekort worden op hun uitkering. Het houdt mensen tegen meer voor elkaar te zorgen. Mantelzorg brengt immers ook kosten met zich mee, zoals woningaanpassingen, en individuele vaste lasten blijven bestaan.

Wij blijven daarom bepleiten dat de kostendelersnorm helemaal van tafel moet. Niet alleen in de AOW, maar ook in de WWB, ANW, IOAW en de IOAZ. Mezzo vindt het juist van belang om het mogelijk te maken dat mensen voor elkaar kunnen zorg, ook financieel.