Zorg en techniek

Op 15 mei was ik op een bijeenkomst van Revalidatie Nederland. Op deze middag werd in kleine groepen van patiënten (zo noemen ze dat in revalidatieland) professionals, mantelzorgers en vrijwilligers nagedacht hoe de revalidatiezorg er in 2030 uit zou zien. Er werden verschillende toekomstscenario's verkend. 

In 2030 zorg compleet digitaal?

In mijn groep ging het die middag o.a. over de invloed van techniek en ICT. Wat zou het betekenen als in 2030 de totale zorg en mantelzorg is vervangen door techniek en ICT? De handen aan bed worden steeds minder, het beroep op mantelzorg wordt steeds moeilijker en de technische en ICT ontwikkelingen gaan hard. Dus geen utopie, al is 2030 waarschijnlijk niet realistisch. 

Consequenties

De belangrijkste consequentie is dat patiënten niet langer afhankelijk zijn van de fysieke aanwezigheid van andere mensen. Tot mijn verbazing vond een man met een dwarslaesie in onze groep dit een aanlokkelijk idee. Hij was overigens gewoon gezellig getrouwd. Hij zag al voor zich hoe je 's morgens thuis door een soort wasstraat zou gaan en hoe je met gedachten protheses kon aansturen. 

We kwamen er al snel achter dat er wel andere afhankelijkheden zouden ontstaan. Energie, vaardigheden met de computer, beveiliging van je persoonlijke gegevens. Ook vraagt het een andere arbeidsmarkt. Wij hebben dan veel meer behoefte aan ontwikkelaars, technici, monteurs, systeembeheerders. Ook veel meer woningen moeten hiervoor geschikt zijn. 

Ik vraag me met name af of de mogelijkheden om nieuwe vaardigheden eigen te maken, gaat lukken in de laatste fase van je leven. Als je steeds verder achteruit gaat en dus steeds andere hulpmiddelen zou moeten leren bedienen. Ik denk dat al deze technische hulpmiddelen voor mensen met langdurige beperkingen eenvoudiger en aantrekkelijker zijn. 

Sociale contacten

Uiteraard werd ook opgemerkt dat het een verarming zou betekenen voor je sociale contacten. Nu heeft een patiënt veel contact met een verzorgende en doet ook voor allerlei klusjes een beroep op andere mensen. Hij of zij krijgt ook de nodige empathie tijdens deze hulp. Al die contacten vallen weg of worden digitaal. Een ontwikkeling in deze richting zal leiden tot veel compensatie voor die sociale contacten. Zijn vrijwilligers en met name mantelzorgers dan straks alleen maar nodig voor de sociale activiteiten? Misschien maakt dat het leven van een mantelzorger wel veel lichter en geeft deze vorm van mantelzorg meer voldoening voor de 'patiënt' en de mantelzorger. Er komt dan meer tijd en ruimte voor zingeving en ander wezenlijk contact. Maar wat de ontwikkelingen in de techniek/ICT en zorg precies zullen betekenen voor ons mens zijn en waar de grenzen liggen, blijft een interessant thema.

De gezelschaps-robots in verpleegtehuizen doen het bij veel mensen goed. Maar ach, als ik sommige mannen met hun auto zie, is een sterke band met een technisch middel al een eeuw oud. Ik denk dat wij ons vaak niet realiseren hoe de techniek het leven van alle mensen veel makkelijker en comfortabeler heeft gemaakt en hoe afhankelijk wij daar nu al van zijn. 

Het klinkt u wellicht nog erg futuristisch in de oren maar dat we langzaam die kant opgaan is duidelijk. Goed om er over na te denken en dit bij toekomstplannen te betrekken. Ik hoor graag uw reactie. 


Elisabeth van Oostrum

Voorzitter van Mezzo 'De wereld van de zorg en mantelzorg verandert de laatste jaren zo snel, dat ik... Bekijk profiel en blogs