Blog 5 Dé mantelzorger bestaat niet

We hebben nog één uitzending te gaan. En zo langzamerhand begint voor mij het terugblikken. Steeds vaker merk ik dat mijn gedachten teruggaan naar het begin, naar alle gesprekken die ik heb gevoerd met de mantelzorgers en naar alle thema's die er voorbij zijn gekomen. Het was een intensief traject, met verschillende ziektebeelden, hulpvragen en mantelzorgers die zorgen vanuit verschillende situaties zoals: moeders, vaders, partners en kinderen.

En daaruit kan ik maar één conclusie trekken: dé mantelzorger bestaat niet.

Natuurlijk zijn er gemene delers. Denk alleen maar aan het fenomeen dat heel veel mantelzorgers, ook in 'Ik zorg voor jou', het heel lastig vinden om om hulp te vragen. Dat is een thema dat ik vaak tegenkom en zeker ook in de reacties naar aanleiding van de uitzendingen.
Of dat het lastig is om zorg over te dragen. Ook het wegwijs worden in de wirwar van regels en formulieren is voor vrijwel iedereen een obstakel.

Wat ik vooral gemerkt heb is dat het onmiskenbaar is dat elke mantelzorger op zijn of haar eigen manier zorgt voor de ander. De één zit overal bovenop, wil de regie niet uit handen geven, waar een ander juist opgelucht is om, àls er dan om hulp gevraagd is, delen van de zorg los te kunnen laten.
En hoe gaat een mantelzorger om met zijn of haar zorgen, het verdriet dat het leven zo veranderd is sinds het zorgen begon? Ook dat is voor iedereen anders: deel je het met een ander of hou je het liever voor jezelf?

Er is ook niet één goede manier van zorgen. Het gaat om jouw eigen moeder, kind of partner en niet om een casus. Wie je zelf bent maakt voor een groot deel uit hoe je zorgt voor degene die jou zo dierbaar is.

Het is daarom ook zo belangrijk om aan te sluiten bij die ene, individuele mantelzorger zodat het zorgen voor hem of haar op maat ondersteund wordt.
Alleen op die manier doe je recht aan de mantelzorger als persoon. Want wat heb je aan 'in het algemeen' of 'die en die doet het helemaal anders'. Het gaat erom dat de mantelzorger op een manier kan zorgen die past bij zijn/haar leven.


------------------------------------------

Blog 4 Mantelzorg, verre van statisch

Wat mij de afgelopen jaren wel duidelijk is geworden, is dat mantelzorg niet iets statisch is. Hoe vaak komt het niet voor dat een mantelzorger ondersteuning vraagt, krijgt, de boel weer op de rit heeft en dan... 

Dan verandert er iets in het ziektebeeld van de zorgvrager, iemands toestand gaat achteruit. Of er gebeurt iets in de omstandigheden: een verhuizing, verandering van werk of inkomen en de mantelzorger heeft het gevoel weer opnieuw te moeten beginnen. Opnieuw de vraag hoe hij of zij het zorgen kan inpassen. Of het opnieuw aanvragen van een indicatie of (andere) aanpassingen.  

Heel moeilijk voor zowel de mantelzorger als de zorgvrager. Het kost energie, maar vergt ook vertrouwen. Vertrouwen dat er weer een nieuwe balans gevonden kan worden.

Daarom vind ik het belangrijk dat de deur naar ondersteuning open blijft en de drempel om opnieuw hulp te vragen laag.  

Dit geldt ook voor de deelnemers aan Ik zorg voor jou.

De mantelzorgers worden, zo nodig, warm overgedragen aan de plaatselijke mantelzorgsteunpunten. Alleen al weten dat die er zijn kan voor opluchting zorgen. Je weet immers niet hoe de toekomst er uitziet en ergens met je vragen terecht kunnen is dan wel een heel prettig idee.

En er is meer. De Mezzo Mantelzorglijn is geopend, niet alleen voor alle mantelzorgers op werkdagen, maar ook tijdens de uitzendingen van Ik zorg voor jou.

Daarnaast zijn er op de Mezzo website webdossiers te vinden met heel veel informatie over thema's die in de uitzendingen aan bod komen.  

Ik hoop dat alle mantelzorgers die in hun leven steun hebben ervaren bij het (mantel)zorgen, opnieuw aan de bel trekken als dit nodig is. Er zijn op heel veel plekken in Nederland professionals die meedenken en kunnen kijken naar de nieuwe situatie en de weg wijzen, zodat de mantelzorgers in een veranderde situatie weer op hun eigen wijze, optimaal voor hun naaste kunnen zorgen.

Want wat uit het programma duidelijk naar voren komt: Ondersteuning begint met hulp vragen!

------------------------------------

Blog 3 Naast de mantelzorger

Als hulpteam van Ik Zorg Voor Jou staan wij naast de mantelzorger. Bibian, Petra en ik hebben veel aan elkaar. We vullen elkaar aan, ieder vanuit haar eigen rol, en wat de één niet weet, weet de ander vaak wel. Ik ben heel blij dat ik hier deel van uit mag maken.

Toch is het centraal stellen van de mantelzorger niet vanzelfsprekend. Het is vaak de zorgvrager die centraal staat. Wat heeft deze nodig aan zorg, aanpassingen en meer? En wat wil de zorgvrager? Dit zijn vanzelfsprekend terechte vragen. Maar hoe zit het dan met de mantelzorger? Wat heeft die zelf nodig om de zorg vol te kunnen houden?

Soms is het zelfs zo dat de zorgvrager en de mantelzorger niet hetzelfde nodig hebben. Wat ik regelmatig hoor is dat een verzorgde geen dagbesteding wil. Hij of zij wil dan het liefste thuis blijven, omringd door de goede zorgen van de mantelzorger, in dat geval vaak de partner. Een stap verder is dat de verzorgde niet opgenomen wil worden. Want wie zorgt er nou beter voor je dan je eigen vrouw of man?

Hels dilemma

Ik kan me deze wensen van de zorgvrager levendig voorstellen. Maar soms kan het gewoon niet anders. Dan houdt de mantelzorger het niet langer vol. Ook bij hen zijn er de twijfels. Kiezen voor een opname doe je niet zomaar. Zeker niet, als je weet dat je hierdoor  voorgoed van elkaar gescheiden wordt na een jarenlang huwelijk. Dat is toch een hels dilemma? Dus gaan  mantelzorgers vaak door met zorgen totdat ze letterlijk niet meer kunnen.

Het is heel belangrijk goed naar de mantelzorger te luisteren. Wat helpt de mantelzorger? Hoe kan hij of zij - met ondersteuning - verder en op eigen manier zorgen? Maar ook, welke hulp is mogelijk bij een opname van de zorgvrager als het niet meer gaat? Zeker als beiden niet op één lijn zitten.

Luisteren, zonder oordeel, is iets wat zeker kan helpen. Want ga er maar aanstaan! Vanaf de zijkant is het makkelijker (ver)oordelen dan wanneer je er zelf midden in zit
---------------------------------------------

Blog 2 Op weg

Ik zit in mijn auto, op weg naar een gezin voor de opnames van een gesprek voor Ik Zorg Voor Jou. Ik kom nu in plaatsen die ik voorheen niet kende. Er gaan veel dingen door mijn hoofd. Zoals: 'Hoe vinden zij het dat er zometeen een hele cameraploeg in hun huis staat?' Dat lijkt me namelijk niet niks!

'Zullen ze erg zenuwachtig zijn hiervoor? Of verdwijnt dit naar de achtergrond omdat hun situatie zo moeilijk en nijpend is en willen ze vooral veel vragen?' 'Kan het hulpteam veel voor dit gezin gaan betekenen?'

Op het juiste adres aangekomen word ik hartelijk ontvangen. De cameraman en geluidsman zijn er al. Het is een drukte van belang, met het instellen van het licht, wat schuiven met stoelen en het omdoen van de zenders.

Het valt me op dat het gezin er ogenschijnlijk heel rustig onder is. Zij hebben dit ook al eerder meegemaakt, realiseer ik me, toen zij een gesprek met Peter van der Vorst hadden, óók in hun eigen huis, mèt camera's.

En nu kunnen ze aangeven wat de situatie voor hen zo moeilijk maakt en om hulp vragen. De regeldingen, hoe doe je dat in vredesnaam? Maar ook blijkt in ons gesprek dat er in huis het een en ander moet worden aangepast, want op deze manier kunnen ze niet vooruit.

En, op de valreep, komt ook het hoge woord over het omgaan met de situatie er uit. Hoe kun je met de ziekte omgaan, accepteren dat de rollen in het gezin zijn veranderd? Het is duidelijk dat dit onderwerp hen zeer raakt. Dit is toch wat anders dan praten over afstandelijke regels, papieren invullen enzovoorts. Het gaat om hun léven! Hun leven dat zo drastisch is veranderd.

Bij Mezzo horen we zo vaak dat dit hele pakket aan moeilijkheden en veranderingen het zorgen zo lastig maakt. Ons gesprek levert heel wat punten op waar ze hulp hard bij nodig hebben. Het hulpteam kan aan de slag! Stap voor stap gaan we dit gezin helpen om de boel weer op de rit te krijgen.

Op de terugweg overdenk ik ons gesprek nog eens. Wat me vooral ook raakt is de openheid en het vertrouwen van het gezin om over dit heel persoonlijke en moeilijke in hun leven te praten. Ik vind het heel bijzonder om daar bij te mogen zijn.

-------------------------------------------

Blog 1 Van bureau naar tv

Al een aantal jaar ben ik bezig met de ondersteuning van mantelzorgers.

En dit doe ik met hart en ziel. Er is op dit vlak nog een wereld te winnen. Heel veel mensen weten niet eens dat zij mantelzorger zijn. Degenen die het wel weten, weten lang niet altijd dat er ondersteuning mogelijk is.

'Hoe regel ik de zorg?'
'Ik kan mijn partner niet meer alleen laten, maar hoe moet het dan met mijn werk?'

Maar ook: 'Fijn dat ik mijn verhaal kwijt kan aan iemand die niks met onze situatie te maken heeft, iemand die luistert naar mij.'

Herkenning en erkenning

Een greep uit de vele vragen die mantelzorgers hebben. In 'Ik zorg voor jou' is dat niet anders. Maar misschien maakt het programma wel alles anders voor mantelzorgers. Dat mensen zien wat het inhoudt om voor je partner, je moeder, je kind te zorgen. En dat het misschien ook wel over jou gaat: dat je al jaren mantelzorger bent zonder dat je erbij stil stond. Een programma over herkenning maar zeker ook erkenning.

Stroomstoring

Het gebeurde op een gewone vrijdagochtend. Achter mijn computer ben ik bezig informatie over regelingen op te zoeken. En opeens valt de computer uit. En ook de lichten en de telefoon. Grote stroomstoring in Noord Holland. Mijn collega's en ik kunnen niks anders dan wat kletsen met elkaar. En zo komt het onderwerp op het nieuwe RTL4 programma 'Ik zorg voor jou'.

'Is het niks voor jou, om als Mezzo mantelzorgcoach mee te doen?' wordt me opnieuw gevraagd. Ik was er eerder resoluut in: 'Nee hoor, laat mij mijn werk maar hier, achter de schermen, doen. Ik ga niet eens graag op de foto!' Maar of het de stroomstoring is, het onwerkelijke en bijna onvoorstelbare moment zonder computer, telefoon (zelfs geen mobiel), licht, of iets anders, ineens zeg ik het: 'Ik doe het! Ik waag een poging.'

Avontuur

Ik waagde de sprong in het grote avontuur van tv. En een avontuur is het! Camera's, licht, geluid, redactie, een heus hulpteam en Peter van der Vorst. Alles is nieuw, behalve de inhoud. En daar blijkt het (gelukkig!) toch echt om te gaan.

De entourage valt helemaal weg als je eenmaal in gesprek bent met de mantelzorgers, de mensen die verzorgd worden, de gezinnen. Dat is waar het allemaal om draait, wat belangrijk is. Dat merkte ik zelfs direct tijdens mijn eerste opname waarin ik in het begin zo gespannen rechtop aan tafel zat dat ik er de volgende dag spierpijn van had.

Er volgde een aangrijpend verhaal van een partner die niet weet waar te beginnen in het oerwoud van regels, aanvragen, aanpassingen en de emotionele rollercoaster waarin het gezin terecht is gekomen. En het enige dat dan telt zijn niet de camera's maar de hulp die dat gezin nodig heeft en het verhaal dat zij willen vertellen.

Dorrit van Someren is mantelzorgcoach en zij begeleidt mantelzorgers in het nieuwe RTL4 programma Ik Zorg Voor Jou. Dit programma wordt vanaf 6 januari wekelijks uitgezonden om 21.30 u.