De ervaringen in deze columns zijn gebaseerd op de eigen ervaringen van Ingrid en Mirjam als partner van iemand met psychische klachten. De eenzaamheid en het onbegrip dat zij ervaarden in die periode is de drijfveer voor het oprichten van Villa Balans: een platform speciaal voor partners van mensen met psychische klachten. Zij gebruiken eigen ervaringen en die van hun deelnemers bij het schrijven van deze columns. Het gezin van Ingrid Schoen bestaat uit man, 2 jonge kinderen en een lieve bruine labrador.  Mirjam van Pagée heeft een man en één puberzoon.

‘Hoe kun je iemand helpen die zijn eigen aandoening niet accepteert.’

Hi Mirjam,

Ik spreek ze regelmatig. Partners van mensen met een psychische ziekte die iedere vorm van hulp of zelfs enige feedback weigeren te accepteren.

Misschien denk je dan aan mensen met een verslaving of mensen die de grens tussen waan en werkelijkheid zijn verloren. Maar ik bedoel ook mensen die lijden aan een depressie of een angststoornis. In mijn werk als mantelzorgcoach kom ik de verhalen heel regelmatig tegen. Wanhopige partners die zien dat het niet goed gaat, maar geen voet aan de grond lijken te krijgen. Ik heb met hen te doen. Want hoe kun je iemand helpen die zijn eigen aandoening niet accepteert. Mijn partner stond gelukkig altijd open voor professionele hulpverlening. 

Herken jij dit en wat zou jij deze partners adviseren?

Hoi Ingrid!

Je verhaal is heel herkenbaar. Bij mensen met bijvoorbeeld depressie, komt het vaak voor dat ze oprecht geloven dat er niks met henzelf aan de hand is. Dat anderen de oorzaak zijn dat zij zich zo voelen. Een conflict, een onheuse behandeling, een slechte relatie. Dit hoort bij de ziekte. Wanneer je als partner gaat aandringen op hulpverlening, voegt dat vaak toe aan het gevoel ‘iedereen is tegen me, jij ook al’.

Maar hulp zal er toch moeten komen. In het belang van de zieke partner, maar ook in het belang van de andere gezinsleden. Een paar tips voor partners:

  • Verdiep je in de aandoening van je partner en de verschillende vormen van hulpverlening. Welke vorm past bij jouw partner? Met die informatie is het gemakkelijker het gesprek te voeren dan wanneer je alleen maar kunt aandringen op iets abstracts als ‘de hulpverlening’.
  • Vertel op een rustig moment aan je partner dat je je zorgen maakt. Verwijt hem of haar niets. Maak het onderscheid tussen de partner en de aandoening. Hij/zij is de ziekte niet! Vertel op welke manier de aandoening jou beïnvloedt.
  • Ga zelf naar je huisarts en leg de situatie voor. Als zij of hij een goede band heeft met je partner, kan de huisarts (ook) het gesprek aangaan.
  • Zoek bondgenoten: de beste vriendin, broer, of een andere vertrouwd persoon. Vraag hem of haar het gesprek met je partner aan te gaan.

Je kunt iemand bijna nooit dwingen tot behandeling. Wanneer iemand echt niet wil, en het gezin er onder lijdt, is de uiterste consequentie dat je (tijdelijk) vertrekt. Maar ik hoop natuurlijk  dat dat niet nodig zal zijn.

1 november 2016

----------------------------------

'Eenzaamheid, wat doe ik eraan?'

Hoi Ingrid,

Van alles dat ik meemaak nu mijn partner een depressie heeft, vind ik één ding het moeilijkst: de eenzaamheid. Ik heb een gezin, werk, vriendinnen en familie. Van buiten zie je aan mij niets dat op eenzaamheid lijkt. Maar vaak voel ik me eenzaam. Als ik aan het eind van de dag de straat in fiets en opzie tegen wat ik thuis aantref. Als ik alleen naar een ouderavond ga, alleen naar een feestje, alleen de verjaardagscadeautjes voor onze zoon koop. Ik kan mijn verhaal vertellen aan mijn vriendinnen, en ze luisteren en helpen waar ze kunnen. Maar dat helpt niet tegen dat intense gevoel er alleen voor te staan. Het gevoel dat ik de enige ben die dit meemaakt. Waar komt dat eenzame gevoel volgens jou vandaan, en vooral… wat doe ik eraan?
 
Hi Mirjam,

Wat jij meemaakt en ervaart is niet altijd zichtbaar voor anderen. Je draagt een onzichtbare last met je mee. Je verhaal delen met vriendinnen kan helpen, maar werkt zeker niet altijd, omdat ze zich onvoldoende kunnen inleven. Daardoor is zo’n gesprek vaak teleurstellend. Bovendien: doordat je veel alleen moet doen en zwaar belast bent, kun je jezelf een beetje kwijtraken. Ik ging bijvoorbeeld als het thuis slechter ging als een dolle werken, en nam nooit meer tijd voor iets leuks. Langzaam raakte ik mijn energieke, spontane zelf een beetje kwijt, ook dat maakte mij eenzaam

Gelukkig is er licht in de tunnel van eenzaamheid. Ik heb drie tips voor je om in actie te komen tegen dat gevoel er helemaal alleen voor te staan:

  1. Leg contact met gelijkgestemden. Je denkt misschien dat je de enige bent, maar dat ben je zeker niet! Er zijn meer mensen zoals wij. In contact met hen, ervaar je dat je aan een half woord genoeg hebt. Net als wij dat hebben in mailwisseling.
  2. Onderneem een activiteit die jou een goed gevoel geeft. Een activiteit waarbij je in je kracht staat en complimenten ontvangt voor wat je doet. Thuis zijn de schouderklopjes waarschijnlijk schaars, dus zorg voor een dosis complimenten uit een andere hoek. Jij kan toch prachtig zingen? Misschien is een koor iets voor jou?
  3. En dan als laatste tip: word weer een beetje je 'oude zelf'. Door de situatie met je partner raak je die een beetje kwijt. Zo merkte ik dat ik me tijdens feestjes steeds meer ging terugtrekken, terwijl ik vroeger uitbundig babbelde met iedereen. Nu neem ik me bewust voor me te gedragen als de Ingrid-van-vroeger. Voor mij werkt dat heel goed,  die onzichtbare last gooi ik even van mijn schouders en ik voel me weer licht en vrolijk en vrij. En door dichter bij mijzelf te komen voel ik me stukken minder eenzaam.

Ik hoop dat iets met deze tips gaat doen. Spreek je snel, Mirjam!

22 september 2016

----------------------------

Psychische klachten zijn aan de buitenkant niet te zien.

Hi Mirjam,

Hoe gaat het met jou? En dan bedoel ik ook echt: ‘Hoe gaat het met jou?’ Ik ben benieuwd en wil het echt van je weten, ook als het even minder is. Want soms kun je zo teleurgesteld raken in die vraag “Hoe gaat het met je?’ Oké, in de supermarkt of bij een kennis geef ik altijd het gewenste en makkelijk antwoord: dat het goed met mij gaat. Maar laatst zat ik op een terras met een vriendin, en er is was tijd en ruimte voor een écht gesprek. Ze stelde me  ‘de vraag’ en ik gaf eerlijk antwoord. Iets in de trant van: nou het gaat allemaal best moeizaam thuis, samenleven met iemand met een depressie vind ik niet altijd makkelijk. De reactie van mijn vriendin?  “Ik zag jouw man laatst nog op de verjaardag van Corine, en hij was heel vrolijk hoor.” We praten nog wat heen en weer en ik kreeg steeds meer het gevoel dat ik haar moest overtuigen dat het thuis niet zo goed gaat. Ik verschoof het onderwerp, naar de vakantie….  Lekker veilig.
Toch baal ik, ik had behoefte om erover te vertellen. En stiekem ga ik twijfelen aan mijzelf: stel ik me misschien een beetje aan?

Hoi Ingrid,

Zo herkenbaar! En wat een  verschil met de tijd dat ik voor mijn moeder zorgde, die een ALS had. Kwam ik toen vrienden en bekenden tegen, dan maakten ze vaak even tijd voor mijn verhaal. Want iedereen zag dat het niet goed met mijn moeder ging, en begreep ook dat dat iets voor mij betekende. Maar met een psychische zieke partner is dat een ander verhaal. Psychische klachten zijn aan de buitenkant niet te zien. Niemand ziet jouw partner zoals jij hem ziet . Is het een slechte dag, dan blijft hij thuis. Is het een betere dag, dan pept hij zichzelf op om zich van zijn beste kant te laten zien waardoor iedereen denkt dat het meevalt. Omdat vrienden en familie nooit direct te zien krijgen hoe het gaat, kunnen ze ons het gevoel geven dat we overdrijven.
Niet aan jezelf gaan twijfelen hoor! Ik zou eerder aan een select groepje vrienden het echte verhaal vertellen: wat de invloed op jouw leven is van de ziekte van je partner. Wanneer je er behoefte aan hebt kun je je verhaal bij hen vertellen. En bij mij kan het natuurlijk altijd.