Als verpleegkundige, verzorgende of helpende wilt u uw cliënten optimale zorg en begeleiding geven. Dat geldt ook voor de mantelzorgers van uw cliënten. Een goede samenwerking helpt daarbij. Hieronder vindt u daarvoor een aantal tips.

Faciliteer de persoonlijke relatie tussen cliënt en mantelzorger

  • Werkt u in een instelling, neem dan een gastvrije, open houding aan naar uw cliënt en zijn/haar mantelzorger. Zorg ervoor dat zij zich beiden thuis kunnen voelen. Maak hen wegwijs op de afdeling. Dat zit vaak in kleine dingen: kan ik zomaar koffie zetten, bij wie moet ik zijn?
  • Creëer mogelijkheden om regelmatig met elkaar te spreken. Zo zorgt u ervoor dat er geen ‘ruis op de lijn’ ontstaat.
  • Houd voor ogen dat de persoonlijke relatie tussen de cliënt en de mantelzorger altijd voorop staat. Dat kan een partner-relatie zijn, maar ook een ouder-kindrelatie of een vriendschap. Ga hier respectvol mee om en denk desgevraagd mee over hoe zij deze relatie in de zorgsituatie kunnen vormgeven.
  • Heb oog voor de diversiteit, sociale achtergrond en gewoonten van de cliënt en mantelzorger. Probeer daar, waar mogelijk, bij aan te sluiten.

Haal expertise bij de mantelzorger en stem af

  • Maak optimaal gebruik van de ervaringsdeskundigheid van mantelzorgers. Zij kunnen u vaak waardevolle informatie geven over de verzorging, begeleiding en het welbevinden van de cliënt. Bovendien doet u hiermee recht aan de zorggeschiedenis van de mantelzorger met de cliënt.
  • Organiseer regelmatig familiebijeenkomsten, lotgenotencontacten of themabijeenkomsten over onderwerpen die voor mantelzorgers van belang zijn. Inventariseer eerst waaraan behoefte is en wat er onder mantelzorgers leeft.
  • Leg afspraken met de familie/mantelzorgers vast in het zorgplan voor de cliënt. Stem regelmatig af of de afspraken nog voldoen. Verandert de situatie van de cliënt? Toets dan in ieder geval de afspraken.
  • Informeer de familie/mantelzorgers altijd over bijzondere gebeurtenissen in uw instelling, zoals uitstapjes, feesten, jubilea etc. Zorg dat zij hier tijdig informatie over krijgen en nodig hen ook actief uit. Bespreek welke rol zij kunnen/willen vervullen op dergelijke momenten.

Zoek uit hoe u optimaal met de mantelzorgers kunt samenwerken

  • Regel dat elke cliënt en mantelzorger een vaste contactpersoon binnen uw organisatie heeft, die makkelijk bereikbaar is via telefoon en e-mail. Zorg ervoor dat u zelf ook een vaste contactpersoon in de familie of onder de mantelzorgers heeft.
  • Bespreek bij het eerste contact met de cliënt en de mantelzorger hoe de cliënt verzorgd en begeleid wil worden. Geef aan dat er ruimte is voor de mantelzorger om zorgtaken te blijven uitvoeren. Leg uit dat uw verzorging en begeleiding hierop aansluit en geef de mantelzorger de tijd om de eigen mogelijkheden te ontdekken.
  • Bied veel ruimte voor persoonlijke wensen, maar wees ook eerlijk over de deskundigheid/vaardigheid die nodig is voor een goede kwaliteit van de zorg. Leer de mantelzorger zo nodig zorgvaardigheden aan.
  • Wilt u weten hoe het gesteld is met het samenspel tussen mantelzorgers en zorgverleners in uw organisatie? Laat dan zowel mantelzorgers als beroepskrachten de Samenspelscan invullen. De uitslag hiervan geeft een persoonlijk en collectief beeld: in hoeverre vindt ieder dat er verbetering nodig is? Er is een scan voor de thuiszorg en voor de verblijfszorg.

Ondersteun de mantelzorger als die hulp nodig heeft

  • Over het verloop van de ziekte leven vaak veel vragen bij familieleden/mantelzorgers. Wees duidelijk, maar doseer de informatie. Het kost soms tijd om informatie te verwerken en niet alle informatie is op elk moment gepast. Geef vooral informatie over onderwerpen die op dat moment actueel zijn en sluit aan bij vragen die dan leven.
  • Vraag regelmatig aan mantelzorgers hoe het met hen gaat. Laten zij signalen zien van overbelasting? Zijn ze regelmatig ziek of verzorgen zij zich minder goed? Vraag dan op een respectvolle wijze door. Liefst niet in het voorbijgaan, maar onder vier ogen. U kunt hierbij gebruikmaken van de Mantelscan en het Formulier mantelzorgondersteuning.
  • Zorg ervoor dat u op de hoogte bent van de extra ondersteuningsmogelijkheden voor mantelzorgers. Dit kunnen mogelijkheden in uw eigen organisatie zijn, zoals een gesprek met een maatschappelijk werker, arts, psycholoog of geestelijk begeleider. Maar u kunt ook doorverwijzen naar een organisatie voor mantelzorgondersteuning in de woonplaats van de mantelzorger.